عکس روی جلد از حسین فراهانی

از دیباچه کتاب:

اولین مجلد «گنجنامه» به معرفی خانه‌های سنتی کاشان اختصاص یافته است. خانه‌های سنتی کاشان را باید مجموعه‌ای نفیس از معماری دوران قاجار نامید، مجموعه‌ای که در خود بسیاری از ارزش‌های بی‌بدلیل معماری آن دوران را تا امروز حفظ کرده است. با اطمینان می‌توان گفت که کمتر شهری از شهرهای تاریخی است که چنین مجموعه‌ای را دارا باشد. خانه‌های کاشان در عین هماهنگی و وحدتی که دارند، تنوع و گونه‌گونی پردامنه‌ای را در طرح یک نوع بنا پیش چشم می‌گذارند و توانایی‌های هنرمندانه معماران گذشته را در طراحی و خلق فضا به معنای دقیق خود آشکار می‌نماید.

کامبیز حاجی قاسمی
بهار 1375

شانزده سال از چاپ اول جلد نخست گنجنامه که به خانه‌های کاشان اختصاص دارد می‌گذرد. در این مدت هم مجموعه گنجنامه بهتر شناخته شده و هم خانه‌های سنتی کاشان بیشتر نظرها را به سوی خود جلب کرده است. بعضی خانه‌ها که تصاویرشان را در چاپ اول به صورتی نیمه ویران یا آشفته می‌بینیم خوشبختانه امروز مرمت و بازسازی شده و صورتی استوار و منظم یافته‌اند. برخی از این خانه ها امروز از شاخصه‌های شهر کاشان محسوب می‌شوند و مردم از همه جا، گاهی از راه‌های دور، به دیدار آن‌ها می‌شتابند. البته باید یادآور شد که چند خانه نیز از آن زمان تاکنون تخریب شده‌اند. اما به هر حال می‌توان گفت که خانه‌های کاشان امروز در چشم مردم اعتبار و ارزش واقعی خود را به نسبت زیادی باز یافته‌اند.

در چاپ جدید این مجلد به لحاظ برخی محدودیت‌ها تعداد بناهای معرفی شده افزایش نیافته است. اما تمامی متن‌ها بازنگری، تصحیح و تکمیل گردیده، نقشه‌ها در حد امکان تصحیح و به‌صورت دیجیتالی باز ترسیم شده است. با مراجعه مجدد به بناها، تا آنجا که امکان‌پذیر بوده تصاویر جدید با کیفیت بالاتر از آن‌ها تهیه شده و در کتاب جانشین عکس‌های نخستین گردیده است. و نیز با اتکا به مجموعه تصاویر جدید، تصاویر بیشتر و گویاتری به کتاب افزوده شده است. متن جدید مطابق سایر مجلدات گنجنامه ویراستاری شده و صفحه‌آرائی تصحیح و بازنگری گردیده است. به این ترتیب عملاً در این چاپ با کتابی نو مواجهیم که به همت برخی همکاران به‌خصوص خانم مریم‌دخت موسوی روضاتی و آقای کیوان جورابچی که هر دو از همکاران قدیمی گنجنامه هستند و سایر یاران گنجنامه تهیه شده است که جای بسی امتنان دارد.

کامبیز حاجی قاسمی
بهار 1392


عکاسی مجدد این جلد به همت حسین فراهانی با بیشترین تعداد عکس و سایر اعضای تیم عکاسی گنجنامه در سال های 1387 و 1388 و به به صورت عکاسی دیجیتال انجام شد. تعدادی از عکس های کتاب نیز به دلیل تخریب برخی از بنا ها و یا دخل و تصرف غیر اصولی در آنها از نسخه قدیمی کتاب که به صورت اسلاید هستند، انتخاب شده است. نعمت الله شجاعی و امیر حسن بیگی، دیگر اعضای تیم عکاسی مجدد و همچنین بهنام قلیچ خانی، جلال یشمی، رضا تذریان، معین محمدی و کیوان جورابچی، عکاسان آنالوگ کتاب بودند که در تهیه تصاویر کتاب نقش داشته اند.


چند صفحه از دفتر اول - خانه های کاشان